Dolchin — pishiriqlar va qahvalarga o‘ziga xos hid va ta’m beruvchi mashhur ziravor. Biroq, Missisipi universiteti (AQSh) olimlari olib borgan yangi tadqiqot shuni ko‘rsatdiki: dolchinning foydali xususiyatlariga qaramay, u ayrim dori vositalarining samaradorligini kamaytirishi mumkin. Bu, ayniqsa, sog‘liqni saqlashga tobora ko‘proq e’tibor berilayotgan Chirchiq kabi yirik shaharlarda yashovchilar uchun muhimdir.
Dolchin dorilar ta’siriga qanday ta’sir qiladi
Food Chemistry: Molecular Sciences jurnalida chop etilgan tadqiqot natijalariga ko‘ra, dolchinning asosiy komponenti — dolchin aldegidi — organizmdan dori vositalarini chiqarib yuborishga javobgar bo‘lgan retseptorlarni faollashtiradi. Bu esa dorilarning ta’sir qilish muddatini qisqartirib, ularning samaradorligini kamaytirishi mumkinligini anglatadi.
Ayniqsa, gipertoniya, diabet, artrit, astma, semizlik, OIV/OTV yoki depressiya kabi surunkali kasalliklardan aziyat chekayotganlar ehtiyotkor bo‘lishlari kerak.
Dolchinning ko‘p miqdorda iste’moli qanday xavf tug‘diradi
Dolchin faqat oshxona uchun emas, balki xalq tabobatida ham qand miqdorini tartibga solish, yallig‘lanishni kamaytirish va yurak salomatligini yaxshilash uchun ishlatiladi. Ammo har qanday dolchin bir xil tarkibda emas.
Do‘konlarda asosan kassiya (cassia) — Xitoy janubida yetishtiriladigan va arzonroq turdagi dolchin — sotiladi. Kassiya ko‘p miqdorda kumarin moddasi o‘z ichiga oladi, bu esa qonni suyultiruvchi dorilarni qabul qiladiganlar uchun xavfli bo‘lishi mumkin.
Shri-Lanka dolchini (Ceylon cinnamon) esa kumarin miqdori kamroq bo‘lib, xavfi pastroq hisoblanadi. Shunga qaramay, uni ham me’yorda iste’mol qilish tavsiya etiladi.
Dolchin yog‘i va uning xavfsizligi
Tadqiqotchilar ta’kidlashicha, tashqi foydalaniladigan dolchin yog‘i (masalan, antibakterial vosita sifatida) dori vositalari bilan deyarli o‘zaro ta’sirga kirishmaydi. Dolchinning ichki iste’moli esa ehtiyotkorlikni talab qiladi.
Shifokorlar tavsiyasi
Tadqiqot markazi yetakchi olimi Shabana Xan aytishicha, surunkali kasallikka chalingan bemorlar dolchin va dori vositalarini birgalikda iste’mol qilishda ehtiyot bo‘lishlari kerak. Klinika tadqiqotlari tugamaguncha dolchin asosidagi biologik faol qo‘shimchalardan mustaqil davolanish uchun foydalanmaslik tavsiya etiladi.
Xulosa
Chirchiq va boshqa shaharlarda yashovchilar uchun dolchin doim mashhur ziravor bo‘lib qolmoqda. Ammo uni me’yoridan ortiq iste’mol qilish, ayniqsa, dorilar bilan birga, sog‘liqqa salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Salomatlikni saqlash uchun dolchindan oqilona foydalanish va zarur holatlarda shifokor bilan maslahatlashish muhimdir.
