Чирчиқда, бутун мамлакатда бўлгани каби, тез тайёрланадиган таомлар шохобчалари сони ортиб бормоқда. Халқаро тармоқлар ва маҳаллий тадбиркорлар бозор учун кураш олиб бормоқда, турли ёшдаги чирчиқликларга кенг танлов таклиф этмоқда. Фастфуд аллақачон кўпчиликнинг кундалик ҳаётининг бир қисмига айланган.
Шунга ўхшаш ҳолат ярим тайёр маҳсулотлар бозорида ҳам кузатилмоқда. Ҳозирги тезкор ҳаёт суръати ва доимий бандлик сабабли кўплаб шаҳар аҳолиси вақтни тежаш мақсадида гўштли ярим тайёр маҳсулотлар ва тайёрлаш учун кам вақт талаб этадиган бошқа озиқ-овқатларни танламоқда.
4ir4ik.uz аввал ҳам носоғлом овқатланиш хавфлари ҳақида ёзган эди. Энди эса олимлар томонидан олинган янги маълумотлар инсон рациони ҳақида янада жиддийроқ ўйлаб кўришга ундамоқда.
Америкалик тадқиқотчилар чуқур қайта ишланган маҳсулотлар хавфи фақат шакар, туз ва ёғ миқдорининг юқорилиги билан эмас, балки уларни саноат усулида ишлаб чиқариш жараёнининг ўзи билан ҳам боғлиқ эканини аниқладилар.
Узоқ вақт давомида олимлар ўртасида зарарнинг асосий сабаби нима экани ҳақида баҳслар бўлиб келган. Янги тадқиқот эса саноатда қайта ишлаш жараёнининг ўзи ҳам инсон саломатлиги учун хавф туғдириши мумкинлигини кўрсатди.
Тадқиқотнинг катта муаллифи таъкидлашича, ультрақайта ишланган маҳсулотлар билан боғлиқ омиллар озиқ моддалардан ташқари ҳам саломатликка салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
Олимлар қарийб йигирма йил давомида 40 мингдан ортиқ инсон ҳақидаги маълумотларни таҳлил қилдилар. Қатнашчиларнинг овқатланиш тарзи уларнинг соғлиғи ва ўлим кўрсаткичлари билан солиштирилди.
Натижалар хавотирли бўлиб чиқди. Рационда чуқур қайта ишланган маҳсулотлар улушининг атиги 10 фоизга ортиши қуйидаги салбий оқибатларга олиб келган:
- ортиқча вазн ва семириш;
- қондаги шакар миқдорининг ошиши;
- артериал қон босимининг кўтарилиши;
- «фойдали» холестерин миқдорининг пасайиши.
Бундан ташқари, бундай маҳсулотларни кўпроқ истеъмол қилган одамларда қандли диабет, метаболик синдром, юрак-қон томир касалликлари ва айрим турдаги саратон касалликлари кўпроқ учраган. Эрта ўлим хавфи ҳам юқорироқ бўлган.
Қизиғи шундаки, олимлар маҳсулотлардаги шакар, тўйинган ёғлар ва туз миқдорини ҳисобга олганларидан кейин ҳам бу боғлиқлик сақланиб қолган. Бу эса муаммо фақат маҳсулот таркибида эмас, балки уни қайта ишлаш технологиясида ҳам бўлиши мумкинлигини кўрсатади.
Мутахассислар замонавий маҳсулотлардан бутунлай воз кечиш қийинлигини таъкидламоқда. Бироқ рационда янги сабзавот ва мевалар, табиий гўшт ҳамда уй шароитида тайёрланган таомлар улушини ошириш саломатликни сақлаш йўлидаги муҳим қадам бўлиши мумкин.
Замонавий ҳаёт суръатида қулайлик кўпинча соғлом турмуш тарзидан устун келади. Аммо янги илмий маълумотлар шуни кўрсатмоқдаки, бугун тежалган вақт эртага жиддий саломатлик муаммоларига айланиши мумкин.