Кўпчилик шаҳар аҳолиси Чирчиқдаги корхоналардан бири — собиқ «Чирчиқсельмаш» заводи ҳудудида япон интернирланганларига бағишланган ёдгорлик борлигини билмайди. Бу камтарона мемориал нафақат шаҳар, балки бутун Ўзбекистон тарихининг кам ёритилган, аммо муҳим саҳифасини ўзида сақлайди.
Бу даврга назар ташлаш қизиқ ва муҳим: японлар мамлакатни тиклаш ва қуришда, хусусан Чирчиқ ривожида қандай роль ўйнаганини тушуниш имконини беради.
Иккинчи жаҳон уруши тугагач, 1945 йилда минглаб япон ҳарбийлари интернир қилиниб, Совет Иттифоқининг турли ҳудудларига юборилди. Ўзбекистонга улар 1945–1948 йилларда олиб келинган. Жами республикада 23 мингдан ортиқ япон — собиқ Квантун армияси аскар ва офицерлари бўлган.
Ўзбекистонда улар 1950-йиллар бошигача ишлаб, муҳим объектлар қурилишида иштирок этган. Японлар заводлар, турар жой бинолари, йўллар қурган, электр узатиш линияларини тортган, саноат корхоналарида меҳнат қилган. Уларнинг мамлакат ривожига қўшган ҳиссаси жуда катта бўлган.
Чирчиқ ҳам, саноат шаҳри сифатида, бу тарихнинг бир қисмига айланган. Бу ерда, бугунги саноат ва қишлоқ хўжалиги кластери ҳудудида, япон интернирланганлари меҳнат қилиб, шаҳар инфратузилмаси ва ишлаб чиқариш ривожига ўз ҳиссаларини қўшган.
Оғир шароитларга қарамай, маҳаллий аҳоли ва японлар ўртасида самимий муносабатлар шаклланган. Одамлар озиқ-овқат билан бўлишган, ёрдам берган, қўллаб-қувватлаган. Японлар эса меҳнатсеварлик, интизом ва ҳурмат билан жавоб қайтарган.
Бугун «Чирчиқсельмаш» ҳудудидаги ёдгорлик шу инсонларни — ўз юртидан йироқда меҳнат қилган ва шу ерда абадий қолганларни ёдга солади. У нафақат уруш даврининг оғир саҳифаларини, балки инсонпарварлик, ўзаро ёрдам ва халқлар ўртасидаги дўстлик асосларини ҳам ифодалайди.
Бу тарих — Чирчиқ ва бутун Ўзбекистон ўтмишининг муҳим қисми бўлиб, уни эслаш муҳим.
