2025-yil 1-maydan boshlab, O‘zbekistonda jismoniy shaxslar uchun bojxona to‘lovlarisiz tovar olib kirish me’yorlari o‘zgaradi. Davlat bojxona qo‘mitasi bu o‘zgarishlarni milliy iqtisodiyotni qo‘llab-quvvatlash, noqonuniy savdoga qarshi kurash va xalqaro standartlarga moslashtirish zarurati bilan izohladi.
1-maydan qanday o‘zgarishlar kuchga kiradi?
19-apreldagi hukumat qaroriga muvofiq, boj olinmaydigan tovar olib kirish bo‘yicha quyidagi me’yorlar joriy qilinadi:
- Aeroport orqali kirishda: $2000 → $1000
- Temir yo‘l yoki avtomobil orqali: $1000 → $500
- Kuryerlik jo‘natmalari: chorakda $1000 → har oyda $200
- Minimal xorijda bo‘lish muddati:
- Yer usti transporti uchun — 2 kun
- Aviaqatnovlar uchun — 3 kun
Nechun me’yorlar kamaytirildi?
Bojxona qo‘mitasi ta’kidlashicha, avvalgi me’yorlar mintaqadagi eng yuqorilardan biri bo‘lib, bu suiiste’molliklar va “chelnok” savdosining ommalashuviga olib kelgan.
“Ba’zi fuqarolar oyiga 100 martagacha chegarani kesib o‘tib, yiliga 2–3 tonnagacha tovar olib kirmoqda. Bu shaxsiy ehtiyoj emas, balki biznesdir,” — deyiladi Bojxona qo‘mitasi bayonotida.
Me’yorlarni pasaytirish maqsadlari:
- Mahalliy ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlash
- Adolatli raqobat muhitini shakllantirish
- Tashqi bozordagi keskin o‘zgarishlarga moslashish
- Soya iqtisodiyotiga qarshi kurash
Xalqaro tajriba bilan solishtirma
Quyidagi davlatlardagi boj olinmaydigan olib kirish me’yorlari keltirildi:
- YeI: avia orqali — $480, yer orqali — $330
- Turkiya: barcha transport turlari bo‘yicha — $480
- Xitoy: $722
- Janubiy Koreya: $150 (kuryer orqali)
- Ukraina: €100
- Gruziya: $125
- Buyuk Britaniya: $188
Ko‘pchilik mamlakatlarda QQS (НДС) alohida undiriladi, O‘zbekistonda esa bu to‘lov olinmaydi.
Kuryerlik jo‘natmalari va qonunbuzarliklar
Bojxona qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra:
- 2024-yilda O‘zbekistonga 5,7 mln dona kuryer jo‘natmasi yuborilgan
- Ularning o‘rtacha qiymati — $200
- 1100 ta bojxona qoidabuzarligi aniqlandi
- Ba’zi fuqarolar nomiga yiliga yuzlab jo‘natmalar rasmiylashtirilgan
- Hatto marhum shaxslar nomiga jo‘natmalar olingan
“Fuqaro pasporti ma’lumotlaridan noqonuniy foydalanish va hujjatlarni soxtalashtirish orqali kichik partiyalar ko‘rinishida tovar olib kirish amaliyoti kengaymoqda,” — deyiladi qo‘mita bayonotida.
O‘zgarishlar qanday foyda keltiradi?
Bojxona qo‘mitasi fikricha, yangi tartib:
- Sog‘lom raqobat muhitini ta’minlaydi
- Tashqi tovar oqimining qonuniyligini oshiradi
- Yashirin iqtisodiyot hajmini kamaytiradi
- Mahalliy tadbirkorlikni faollashtiradi
- Ish o‘rinlari yaratadi va infratuzilmani rivojlantiradi
Yakuniy xulosa: milliy manfaatlar yo‘lida muhim qadam
“Har bir davlat o‘z iqtisodiy siyosatini milliy manfaatlar asosida shakllantiradi. Ushbu o‘zgarishlar xalq farovonligiga xizmat qiladi,” — deyiladi Bojxona qo‘mitasi bayonotida.
