Ҳар қандай давлат тарихи, аввало, унда яшовчи аҳолининг сони, таркиби, иқтисодий ва ижтимоий хусусиятлари билан боғлиқ. Аҳолининг аниқ ва ишончли маълумотлари эса, энг аввало, аҳоли рўйхатга олиниши асосида шаклланади.
2026 йилда Ўзбекистонда аҳоли ва қишлоқ хўжалиги рўйхатга олиниши ўтказилади. Бу жараён Чирчиқ шаҳри аҳолиси учун ҳам алоҳида аҳамиятга эга, чунки унинг натижалари шаҳар инфратузилмаси, ижтимоий хизматлар, иш ўринлари ва ҳаёт сифатига бевосита таъсир кўрсатади.
Аҳоли рўйхатга олиниши нима ва у нима учун керак?
Аҳоли рўйхатга олиниши — бу умумдавлат миқёсидаги тадбир бўлиб, мамлакат аҳолисининг маълум бир вақтдаги “демографик суратини” яратиш имконини беради.
Рўйхат натижалари қуйидагиларга хизмат қилади:
-
ўтмиш ва ҳозирги демографик ҳолатни таҳлил қилиш;
-
келажакни прогнозлаш;
-
иқтисодиётни режалаштириш;
-
ижтимоий сиёсатни самарали юритиш;
-
давлат ва маҳаллий даражада асосли қарорлар қабул қилиш.
Айрим ҳолларда аҳоли рўйхатга олиниши ёш, жинс, миллий таркиб, таълим даражаси, оилавий аҳвол, бандлик ва бошқа кўрсаткичлар ҳақида маълумот олишнинг ягона манбаи ҳисобланади.
Рўйхатга олиш қачон ва қандай ўтказилади?
Ўтказиш муддатлари:
-
2026 йил 15 январдан январь ойи охиригача — онлайн иштирок;
-
1–3 февраль — интернет орқали рўйхатдан ўтганлар рўйхатини шакллантириш;
-
4–28 февраль — махсус планшетлардан фойдаланган ҳолда уйма-уй юриб сўров ўтказиш.
Қандай иштирок этиш мумкин?
Чирчиқ шаҳри аҳолиси учун бир нечта қулай усуллар мавжуд:
-
Онлайн — расмий сайт орқали мустақил равишда:
👉 https://census.stat.uz/ -
Уйда — переписчи ташрифи орқали.
-
Стационар пунктларда — уйда сўров ўтказилишини истамаганлар учун.
Сўровнома варақалари переписчи томонидан респондент сўзлари асосида тўлдирилади.
Кимлар рўйхатга олинади?
Рўйхатга олишда қуйидагилар иштирок этади:
-
Ўзбекистон Республикасининг барча фуқаролари;
-
республика ҳудудида бир йилдан ортиқ яшаб келаётган хорижий фуқаролар ва фуқаролиги бўлмаган шахслар;
-
вояга етмаганлар — улар ҳақидаги маълумотлар ота-оналари ёки қонуний васийлари томонидан тақдим этилади.
Агар респондент саволларга жавоб беришдан бош тортса, у ҳақидаги маълумотлар маҳаллаларда мавжуд бўлган маълумотлар асосида сўровномага киритилади.
Переписчилар ва махфийлик
Аҳоли рўйхатга олиш ишларини махсус тайёрланган переписчилар амалга оширади. Ҳар бир переписчи ўртача 1000 нафарга яқин аҳолини сўровдан ўтказиши режалаштирилган.
Сўров бошланишидан олдин переписчи:
-
ўзини таништиради;
-
хизмат гувоҳномасини кўрсатади;
-
рўйхатга олиш мақсадини тушунтиради;
-
маълумотларнинг тўлиқ махфийлиги кафолатланишини айтиб ўтади.
Тўпланган маълумотлар фақат умумлаштирилган шаклда қўлланилади ва учинчи шахсларга берилмайди.
Рўйхатга олиш тили
Аҳоли рўйхатга олиниши давлат тилида ўтказилади.
Шу билан бирга, давлат тилини билмайдиган шахслар саволларга ўз она тилида жавоб беришлари мумкин. Бу Чирчиқ каби кўп миллатли шаҳар учун жуда муҳим.
Қисқача тарихий маълумот
-
Ўзбекистон ҳудудидаги илк аҳоли рўйхатга олиниши 1897 йилда, инқилобдан олдин ўтказилган.
-
Янги тарихдаги сўнгги рўйхат — 1989 йилда бўлиб ўтган.
-
Илк рўйхатдан буён, тахминан 130 йил ичида мамлакат аҳолиси сони қарийб 10 баробарга ошган.
Бу Чирчиқ учун нима беради?
Чирчиқ шаҳри учун аҳоли рўйхатга олиниши:
-
мактаблар, боғчалар ва тиббиёт муассасаларини аниқ режалаштириш;
-
шаҳар инфратузилмасини ривожлантириш;
-
меҳнат бозори ва бандликни прогноз қилиш;
-
ижтимоий дастурларни такомиллаштириш имконини беради.
Аҳоли рўйхатга олиниши — келажакка қўшилган ҳисса
Аҳоли рўйхатга олинишида иштирок этиш — бу шунчаки расмий жараён эмас, балки шаҳар ва мамлакат келажаги учун шахсий ҳиссадир. Маълумотлар қанчалик аниқ бўлса, Чирчиқ ва бутун Ўзбекистон равнақи учун қабул қилинадиган қарорлар шунчалик самарали бўлади.
