30 март куни Чирчик шаҳрида узоқ кутилган воқеа юз берди — марказий бозор ҳудудида биринчи ерости пиёдалар ўтиш йўли фойдаланишга топширилди. Яқин орада иккинчи шундай иншоот ҳам — шаҳар боғи рўпарасида ишга туширилиши кутилмоқда.
Очилиш маросими тантанали руҳда ўтди: унда шаҳар раҳбарияти, оқсоқоллар ва қурувчилар иштирок этди. Барчаси бу иншоот “узоқ йилларга хизмат қилади” деган умидни билдирди. Дарҳақиқат, бугун ўтиш йўли чиройли, мустаҳкам ва тоза кўринишда. Юқори қисмида гуллар ва дарахтлар экилган, ёритиш тизими ўрнатилган. Ҳоким яқин кунларда кузатув камераларини ўрнатиш бўйича топшириқ берди.
Шу билан бирга, муҳим ўзгариш ҳам юз берди — светофорлар олиб ташланди ва ер усти пиёдалар ўтиш жойлари ёпилди. Эртаси кунининг ўзиёқ ҳайдовчилар бу ҳудудда ҳаракат анча енгиллашганини таъкидлай бошлади.
Бу шунчаки ўтиш йўли эмас — бу олдинга қадам
Ерости ўтиш йўллари — бу оддий инфратузилма эмас. Бу шаҳарни янада қулай, хавфсиз ва замонавий қилишга қаратилган янгиланишдир.
Чирчикда бундай ўзгаришлар аввал ҳам бўлган. Масалан, канал бўйидаги сайилгоҳ (набережная) лойиҳаси. Ўшанда ҳам бу ҳудуд замонавий дам олиш масканига айланиши ҳақида катта умидлар билдирилган эди.
Аммо амалиёт шуни кўрсатдики: қуриш — ишнинг фақат ярми холос.
Шаҳар ва унинг аҳолиси: ким кимни шакллантиради
Ҳар қандай янги инфратузилма — бу икки томонлама жараён. Бир томондан, шароит яратилади. Иккинчи томондан эса, одамлар бу шароитдан фойдаланади ёки эътиборсиз қолдиради.
Шу маънода ерости ўтиш йўллари — бу бир синов.
Одатлар синови.
Маданият синови.
Ижтимоийлашув синови.
Бу синовнинг мезонлари оддий:
- пиёдалар ўтиш йўлидан фойдаланадими ёки яна юқоридан югуриб ўтадими
- иншоот тоза ва бут сақланадими
- ёритиш тизими ишлайдими
- бу жой ахлат, бошпанасизлар ёки тартибсиз савдо нуқтасига айланиб қолмайдими
Сайилгоҳ сабоғи
Афсуски, шаҳар бу борада аллақачон бир тажрибани бошдан кечирган.
Катта умидлар билан қурилган сайилгоҳ бир неча йил ичида анча ёмон ҳолатга келиб қолди. Ўриндиқлар, ахлат қутилари ва болалар майдончалари шикастланди. Ёритиш тизимининг катта қисми йўқолди. Суғориш ишламай қолди. Дам олиш ҳудуди сифатида мўлжалланган жой айрим ҳудудларда тартибсиз ва ифлос маконга айланди.
Бу ҳам бир синов эди — ва очиғи, у муваффақиятли ўтилмади.
Ҳайдовчилар учун ҳам имтиҳон
Янги ўзгаришлар нафақат пиёдалар, балки ҳайдовчилар учун ҳам синовдир.
Энди бу ҳудуддан ўтиш осонлашди. Аммо ҳайдаш маданияти ҳам ошадими?
Ёки яна ўша ҳолат давом этадими:
- 10-мактаб олдида тротуарда машина қўйиш
- “кирпич” белгиси остида айланиб ўтиш
- собиқ “Мираж” кафеси ёнида пиёдалар йўлагига чиқиб кетиш
Инфратузилма фақат шароит яратади. Уни мазмун билан тўлдирадиган — инсоннинг ўзи.
Шаҳар учун қайта имтиҳон
Бугун Чирчик шунчаки янги объектга эга бўлмади. Шаҳар янги имкониятга эга бўлди.
Одатларни ўзгартириш имконияти.
Масъулиятлироқ бўлиш имконияти.
Ривожланиш фақат қурилиш эмас, балки фойдаланиш маданияти эканини исботлаш имконияти.
Бу — бир вақтлар ўта олмаган имтиҳоннинг қайта топширилиши.
Натижа эса камералар ёки бетон сифатига боғлиқ эмас.
У ҳар биримизга боғлиқ.
Умид қиламизки, бу сафар шаҳар бу синовдан муваффақиятли ўтади.
