Янги ўқув йили бошланишига саноқли кунлар қолди. Сентябрь ойида Чирчиқ мактаблари яна ўқувчилар учун ўз эшикларини очади. Таълим муассасалари янги ўқув йилига тайёргарлик ишларини якунлаётган бир пайтда, ота-оналар фарзандлари билан бирга мактаб бозорларига ташриф буюриб, ўқиш учун зарур анжомларни харид қилмоқда.
Энг муҳим харидлардан бири — бу мактаб рюкзаги. Бугунги кунда танлов жуда катта: турли ранглар, машҳур қаҳрамонлар тасвири туширилган, ҳар хил шакл ва қўшимча жиҳозларга эга юзлаб моделлар мавжуд. Бироқ мутахассислар рюкзакни «ёқди — ёқмади» тамойили асосида эмас, балки унинг боланинг ёшига мослиги ва хавфсизлик талабларига жавоб беришига қараб танлашни тавсия этади.
Нега бу жуда муҳим?
Нотўғри танланган рюкзак қадди-қоматнинг бузилишига, бел, бўйин ва елкада оғриқлар пайдо бўлишига сабаб бўлиши мумкин. Боланинг умуртқа поғонаси ҳали шаклланиш жараёнида бўлгани учун ҳар куни нотўғри тақсимланган ёки ортиқча юк саломатликка салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
Рюкзак танлашда нималарга эътибор бериш керак?
Вазни
Бошланғич синф ўқувчилари учун бўш рюкзакнинг вазни 700–800 граммдан ошмаслиги, юқори синф ўқувчилари учун эса 1 килограммдан кўп бўлмаслиги керак.
Тўлиқ йиғилган рюкзакнинг умумий вазни:
- 1–4-синф ўқувчилари учун бола тана вазнининг 10 фоизидан ошмаслиги;
- каттароқ ёшдаги ўқувчилар учун эса 15 фоизидан кўп бўлмаслиги тавсия этилади.
Орқа қисми
Энг яхши танлов — ортопедик қаттиқ орқа қисмга эга рюкзак. У юкни бир текис тақсимлашга ёрдам беради ва умуртқа поғонасининг тўғри ҳолатини сақлашга хизмат қилади.
Орқа қисми юмшоқ анатомик қопламаларга эга бўлиши ва ҳавони яхши ўтказиши мақсадга мувофиқ.
Елка тасмалари
Улар:
- камида 4–5 сантиметр кенгликда;
- юмшоқ;
- узунлиги созланадиган бўлиши лозим.
Тор тасмалар елкага босим бериб, юкнинг нотўғри тақсимланишига сабаб бўлади.
Ўлчами
Тўғри танланган рюкзак:
- боланинг елкасидан кенг бўлмаслиги;
- юқори қисми елка сатҳида жойлашиши;
- пастки қисми белдан пастга тушмаслиги керак.
Жуда катта рюкзак юкнинг нотўғри тақсимланишига олиб келади.
Материали
Мустаҳкам, енгил ва намликка чидамли материалдан тайёрланган рюкзакларни танлаш тавсия этилади.
Матонинг осон тозаланиши ҳам муҳим аҳамиятга эга.
Ёруғлик қайтарувчи элементлар
Агар бола мактабга мустақил қатнаса, ёруғлик қайтарувчи элементлар уни эрталаб ва кечқурун йўлда яхши кўринишини таъминлайди.
Ички тузилиши
Бўлимлар қанча кўп бўлса, дарслик ва дафтарларни тўғри жойлаштириш шунча осон бўлади.
Энг оғир китобларни рюкзакнинг орқа қисмига яқин жойлаштириш тавсия этилади.
Ҳатто энг яхши рюкзак ҳам нотўғри тақилиши мумкин
Энг сифатли ортопедик рюкзак ҳам ундан нотўғри фойдаланилса, кутилган фойдани бермайди. Боланинг умуртқа поғонасини асраш учун мутахассислар қуйидаги оддий қоидаларга амал қилишни тавсия этади:
- Рюкзак икки елка тасмасига эга бўлиши ва уни фақат икки елкага тақиш керак. Уни битта елкага осиб юриш юкнинг нотўғри тақсимланишига, қадди-қомат бузилишига, бел оғриқлари ва тез чарчашга сабаб бўлиши мумкин.
- Рюкзак ичидаги буюмларни мунтазам текшириб, ортиқча нарсаларни олиб ташланг.
- Энг оғир дарсликларни орқа қисмга яқин жойлаштиринг.
- Елка тасмаларини тўғри созланг, рюкзак орқага маҳкам ёпишиб турсин ва жуда паст осилиб қолмасин.
Ота-оналар учун бир неча тавсия
Рюкзакни албатта болангиз билан бирга танланг. Уни нафақат кийиб кўриш, балки боланинг бўйига мослаб созлаш ҳам зарур.
«Каттароқ бўлса кейин ҳам ишлатади» деган мақсадда рюкзак харид қилиш тавсия этилмайди. Жуда катта рюкзак ҳатто унда кам китоб бўлганда ҳам ноқулайлик туғдиради.
Албатта, танловда фақат ташқи кўринишга эмас, балки унинг қулайлиги ва хавфсизлигига ҳам эътибор қаратиш лозим. Чиройли рюкзак ҳар куни ноқулайлик туғдирса, у тез орада ўз жозибасини йўқотади.
Энг асосий қоида
Яхши мактаб рюкзаги — бу нафақат чиройли аксессуар, балки бола саломатлигига қўйилган муҳим сармоядир. Танловга бугун озгина вақт ажратсангиз, фарзандингизнинг қадди-қомати тўғри шаклланишига, умуртқага тушадиган юкнинг камайишига ва янги ўқув йилининг янада қулай ҳамда хавфсиз ўтишига ҳисса қўшган бўласиз. Янги ўқув йили барча ўқувчиларга янги билимлар, аъло баҳолар ва мустаҳкам соғлиқ олиб келсин!
