Маълумки, ҳукумат қарорига мувофиқ, 12 декабрдан бошлаб дори воситаларини фақат электрон рецепт орқали сотиш тартиби жорий этилмоқда. Биринчи босқичда янги тизим Тошкент шаҳри ва қуйидаги 15 туман ва шаҳарларда амалга киритилмоқда: Янгийўл, Самарқанд, Чимбой, Асақа, Ғиждувон, Ғаллаорол, Китоб, Хотирчи, Чортоқ, Булунғур, Иштихон, Денау, Сирдарё, Кубин ва Шовот туманлари.
Янги тартиб қарийб 13 мингта дори номини қамраб олади. Улар орасида одамлар кўп ҳолларда мустақил равишда қабул қилиб юрадиган оддий дори воситалари ҳам бор. Энди эса уларнинг барчаси фақат оилавий шифокор томонидан ёзилган электрон рецепт орқали берилади.
Нега аҳоли дорихоналарга шошилди
Ислоҳот жамоатчиликда кўплаб савол ва мунозараларга сабаб бўлди. Сир эмас, юртимиз аҳолиси кўпинча ўзини ўзи даволашни афзал билади ва врачга кам боради. Шу боис янгилик ҳақида эшитган кўплаб одамлар элементар дориларни захира қилиб олиш учун дорихоналарга шошилди.
Натижада поликлиникаларда узун навбатлар, оилавий шифокорларда эса катта юклама юзага келиши эҳтимол қилинмоқда.
Тизим қандай ишлайди
Вазирлар Маҳкамаси қарорига кўра:
-
барча тиббий ва фармацевтик муассасалар Рақамли соғлиқни сақлаш платформасига уланади;
-
рецептли дориларни ёзиш ва сотиш жараёнлари электрон тарзда модул «Электрон рецепт»га киритилади;
-
дори воситалари халқаро номуҳофазаланган номлар бўйича белгиланади (айрим кучли таъсир этувчи ва психотроп дорилар бундан мустасно);
-
бемор маълумотлари ва рецептлар автоматик равишда электрон тиббий картада акс этади;
-
электрон рецепт QR-код ва шифокорнинг электрон имзосини ўз ичига олади;
-
дорихона дорини берганда маълумотларни тизимга киритади.
Стационарда даволанган беморларга тавсия этилган дори воситалари бўйича электрон рецепт тиббий ечув асосида расмийлаштирилади.
Янги ислоҳот доирасида реимбурсация тизими ҳам жорий этилмоқда — кафолатланган пакет доирасидаги айрим дори воситалари бепул берилади.
Қачон электрон рецепт берилмайди
Электрон рецепт қуйидаги ҳолатларда расмийлаштирилмайди:
-
амалдаги ташхис ва даволаш стандартларига кўра тиббий кўрсатмалар йўқ бўлса;
-
дори воситаси Ўзбекистонда рўйхатдан ўтмаган бўлса (айрим орфан препаратлар бундан мустасно);
-
дори анестезия учун қўлланадиган воситалар қаторига кирса.
Электрон рецептлар юритилиши устидан назоратни Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва унинг ҳудудий бўлимлари амалга оширади, дорихоналардаги жараён эса Фармацевтик маҳсулотлар хавфсизлиги маркази томонидан назорат қилинади.
Нега бу тизим жорий этилмоқда
Соғлиқни сақлаш вазири Асилбек Худаяров таъкидлаганидек, янги тизим:
-
кераксиз дорилар тайинланишини камайтиради,
-
тижорий манфаат билан боғлиқ холиссиз тавсияларни чеклайди,
-
контрабанда дорилар айланмасини аниқлашга ёрдам беради.
Президент Шавкат Мирзиёев ҳам дорилар айланмасида шаффофликни таъминлаш ва беморларни суиистеъмолдан ҳимоя қилиш зарурлигини қайд этган.
Келгусида нима бўлади
2026 йил охиригача электрон рецепт тизими бүтун мамлакат бўйлаб жорий этилади. Ҳозирда эса Соғлиқни сақлаш вазирлиги жорий қилинган тизим ва унда пайдо бўлаётган масалаларни муҳокама қилишда давом этмоқда.
