Кеча Президент «Ҳайвонларни идентификация қилиш, рўйхатдан ўтказиш ва кузатиб бориш тўғрисида»ги қонунни имзолади. Бу муҳим ҳужжат бўлиб, уй ҳайвонлари — мушуклар, итлар ва бошқаларга эга бўлган юз минглаб ўзбекистонликларга бевосита тааллуқлидир. Бироқ, бу янгиликнинг аҳамиятига қарамай, ҳозиргача бирор амалдор фуқароларга бу қандай амалга оширилишини тўлиқ тушунтириб бермади.
Расмий хабардан нима маълум?
Адлия вазирлиги қонун бўйича қисқа маълумот эълон қилди. Унда айтилишича, мамлакат ҳудудида жисмоний ва юридик шахслар томонидан сақланаётган ёки кўпайтирилаётган барча ҳайвонлар мажбурий равишда идентификация қилиниши ва рўйхатдан ўтказилиши шарт. Бу бўйича ваколатли орган сифатида Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси белгиланган.
Мушук ва итлар учун қуйидаги муддатлар белгиланган: туғилганидан сўнг 3 ой ичида, ва шу муддат тугаганидан кейин 1 ойдан кечикмай идентификация қилиниши шарт. Шунингдек, Ўзбекистон ҳудудига сақлаш ёки кўпайтириш мақсадида олиб кирилаётган ҳайвонлар ҳам мажбурий идентификация қилинади — олиб кирилгандан сўнг 21 кун ичида.
Амалда бу қандай ишлайди?
Қонунга кўра, ҳар бир мушук ва ит эгаси ўз ҳайвонини махсус Идентификация, рўйхатдан ўтказиш ва кузатиш марказида рўйхатдан ўтказиши керак бўлади. У ерда ҳайвонга махсус паспорт, уникал идентификация коди ва қандайдир идентификация воситаси берилади.
Бу нимадан иборат бўлади — ҳозирча номаълум. Ҳужжатда кўз билан кўриладиган биркалар, электрон микрочиплар ва индивидуал рақам сақловчи чип-биркалар зикр этилган. Барча маълумотлар ягона электрон базада сақланади. Аммо бу базадан фуқаролар фойдалана оладими, масалан, йўқолган ҳайвонни топиш учун, ҳали тушунарсиз.
Ҳали жавоби йўқ бўлган саволлар
Рўйхатдан ўтказиш қачон бошланади?
Қонун расман эълон қилинганидан бир йил ўтгач, яъни 2026 йил августдан кучга киради. Аммо ҳайвон эгалари учун мажбурий идентификация қилиш нормаси — 2028 йил 1 январдан амал қилади. Яхши томони — ҳали вақт бор. Агар Тошкентдаги барча ит ва мушук эгалари тўсатдан ветеринария бўлимларига оқиб келса, бу жуда катта муаммоларга олиб келади. Ҳозирги шароитда бу муассасаларнинг ҳолати идеалдан анча узоқ эканини инобатга олиш керак.
Идентификация қилинмаган ҳайвон учун жавобгарлик қандай?
Қонун жавобгарликни назарда тутади, лекин жарима миқдори ҳали аниқ эмас.
Харажатни ким тўлайди?
Қонун формулировкалари ноаниқ: «тадбирлар ҳайвон эгалари, спонсорлар, хайриячилар, давлат бюджети ва ман этилмаган бошқа манбалар ҳисобига амалга оширилади». Эҳтимол, асосий юк ҳайвон эгаларининг зиммасига тушади. Лекин бу қанчага тушади? Бу бир марталик тўловми ёки йиллик тўловми — ҳали номаълум.
Кейин нима бўлади?
Саволлар жуда кўп, лекин жавоблар — ҳали йўқ. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси зудлик билан ҳайвон эгаларининг қаерга мурожаат қилиши, қандай ҳужжатлар талаб этилиши, қанча харажат кетиши ва рўйхатдан ўтказишдан бош тортса нима бўлиши ҳақида аниқ тушунтириши шарт.
Ахир гап юз минглаб инсонлар ва уларнинг уй ҳайвонлари ҳақида кетмоқда. Ҳозирча эса қонун қабул қилинган, лекин уни қандай амалга оширишни ҳеч ким тўлиқ тушунмайди.
Чирчиқликларни энг кўп ташвишлантираётган муаммолардан бири — сагринаган итлар гуруҳлари. Шаҳар аста-секин итлар шаҳрига айланиб бормоқда. Куну-тун барча маҳаллаларда одамларга хавф солаётган ваҳшийлашган итлар гуруҳлари бор. Ҳокимиятга юзлаб фуқаролар бу муаммони ҳал этиш илтимоси билан мурожаат қилмоқда, аммо бунинг учун қилинган ҳаракатлар етарли эмас. Ундан ташқари, кўчаларда зооҳимоячилар ва фаол фуқаролар орасида доимий зиддиятлар юз бермоқда. Вақти келди — цивилизациялашган давлатлар қаторида бу соҳада ҳам тартиб ўрнатиш керак. Умид қиламизки, янги қонун бу йўналишда ёрдам беради!
Спросить ChatGPT
