O‘zbekistonda davlat xaridlarining oshkoraligini oshirish bo‘yicha yangi qonun loyihasi: tashabbus mohiyati, ekspert fikrlari va jamoatchilik muhokamasi
O‘zbekistonda 2025-yilning eng dolzarb siyosiy tashabbuslaridan biri — davlat xaridlari oshkoraligini oshirishga qaratilgan yangi qonun loyihasi jamoatchilik orasida faol muhokama qilinmoqda. Ushbu tashabbus nafaqat yirik shaharlarda, balki Chirchiq kabi sanoat markazlarida ham katta e’tibor qozondi, chunki mahalliy biznes vakillari xarid tizimidagi islohotlarga bevosita qiziqish bildirmoqda.
🔍 Tashabbus mohiyati
Qonun loyihasi quyidagi asosiy yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi:
-
Xaridlar bo‘yicha ochiq ma’lumotlar bazasini kengaytirish
-
Open Data va sun’iy intellekt asosida elektron platformani joriy etish
-
Tanlovlarda aloqador (affillangan) tuzilmalarga nisbatan nazoratni kuchaytirish
-
Xarid qarorlariga asosnoma e’lon qilish majburiyatini belgilash
📅 Hujjat 23-apreldan boshlab regulation.gov.uz portalida joylashtirilgan bo‘lib, u 10 kun davomida ochiq muhokama uchun taqdim etilgan.
Moliya vazirligi tashabbus muallifi sifatida ta’kidlaydi: bu islohotning asosiy maqsadi — «byudjet jarayonlarida oshkoralik va jamoatchilik nazoratini kuchaytirish».
Nima uchun aynan hozir muhim
-
2023-yildan boshlab O‘zbekiston davlat boshqaruvida raqamlashtirish kursini faol olib bormoqda.
-
Davlat xaridlari sohasida muammolar saqlanib qolgan: 2022-yilda Hisob palatasi xaridlarning 18% dan ortig‘ida qonun buzilishlarini aniqlagan.
-
Transparency International ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston 2023-yilda 180 davlat ichida 126-o‘rinni egallagan (korruptsiya qabul qilinish indeksi).
Amaliy jihatdan nima o‘zgaradi
-
Barcha davlat xaridlari uchun yagona raqamli platforma yaratiladi
-
Pudratchilarni avtomatik tekshirish imkoniyati paydo bo‘ladi
-
Tanlovlarda g‘ayritabiiy holatlarni aniqlovchi “qizil bayroq” tizimi joriy qilinadi
-
Ma’lumotlarni yashirish uchun javobgarlik belgilanadi — jarimadan tortib, mansabdan chetlashtirishgacha
💬 Aziz Rahimov, raqamli yechimlar bo‘yicha mustaqil ekspert:
«Agar tizim to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilsa, davlat yillik byudjetining 15% gacha mablag‘larini tejashi mumkin».
Deputatlar va biznes vakillarining munosabati
Oliy Majlis deputatlari fikrlari:
-
«Tashabbus o‘rinli, lekin uni jamoatchilik nazorat qilmasa, samara bo‘lmaydi» — Sardor Ochilov
-
«Yozilgan gaplar emas, balki real nazorat mexanizmlari muhim» — Saida Mustafoyeva
Biznes jamoatchiligi fikri (jumladan, Chirchiq shahri vakillari):
-
Kichik va o‘rta biznes vakillari tizimning ochiqligini ijobiy baholamoqda
-
Biroq o‘tish davri texnik jihatdan murakkab va xarajatli bo‘lishi mumkinligi qayd etilmoqda, ayniqsa hududiy ishtirokchilar uchun
Fuqarolar va tadbirkorlar uchun tavsiyalar
✅ Nima qilish kerak:
-
regulation.gov.uz saytiga kirib, qonun loyihasi bilan tanishing
-
Fikringizni qoldiring — bu hujjatning takomillashishiga ta’sir qiladi
-
Agar siz yetkazib beruvchi bo‘lsangiz — ETS oling, raqamli hujjatlar bilan ishlashni o‘rganing
-
Ommaviy muhokamalarni kuzatib boring — bu yangi tender imkoniyatlarini ochishi mumkin
💬 Kun iqtibosi
«Oshkoralik — bu oddiy texnologik yangilanish emas, bu fuqarolarning davlatga bo‘lgan ishonchini ta’minlovchi omil».
— Akmal Saidov, Demokratik institutlar bo‘yicha qo‘mita raisi
Xulosa
Ushbu tashabbus O‘zbekistonni ochiq, zamonaviy va javobgar davlat boshqaruvi sari olib borayotganini yana bir bor ko‘rsatmoqda. Qonun loyihasi davr talablari va xalq ishonchini qozonishga xizmat qiladi. Chirchiq kabi hududlarda jamoatchilik va biznesning faol ishtiroki esa bu islohotlarning barqarorligini ta’minlaydi.
📢 Yangiliklardan birinchi bo‘lib xabardor bo‘lish uchun biz bilan qoling!
