O‘zbekiston va Turkmaniston yangi transchegara infratuzilmaviy klasterini ochdi
2025-yil 1-may kuni O‘zbekiston va Turkmaniston o‘rtasidagi yangi transchegara infratuzilmaviy klaster tantanali ravishda ishga tushirildi. Ushbu loyiha so‘nggi yillarda Markaziy Osiyoda amalga oshirilgan eng yirik logistika va savdo-sanoat majmuasi bo‘lib, ikki davlat o‘rtasidagi tovar ayirboshlash sur’atlarini sezilarli darajada oshirishga xizmat qiladi. Chirchiq ham chegara hududida joylashganini inobatga olgan holda, bu tajribani keyinchalik shahrimizda ham qo‘llash mumkin.
Yangi klaster nimalarni o‘z ichiga oladi?
Majmua Turkmanistonning “Alat” va O‘zbekistonning “Buxoro-Alat” nazorat-o‘tkazish punktlari hududida qurilgan bo‘lib, chegara har ikki tomonida jami 300 gektardan ortiq maydonni qamrab oladi. Klaster tarkibiga quyidagilar kiradi:
-
Zamonaviy logistika terminallari va omborxonalar;
-
Yangi avlod bojxona va nazorat punktlari;
-
Mahsulotni qayta ishlash va qadoqlash uchun sanoat va savdo zonalari;
-
Temiryo‘l va avtomobil yo‘llari bilan bog‘langan transport-logistika infratuzilmasi.
Loyiha maqsadlari va ahamiyati
Mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash
Klasterning ochilishi O‘zbekiston va Turkmaniston o‘rtasidagi iqtisodiy va savdo hamkorligida yangi bosqichni boshlab berdi. O‘zbekiston Bosh vaziri Abdulla Aripovning ta’kidlashicha, loyiha “Markaziy Osiyoda logistika va eksport sohasida mutlaqo yangi imkoniyatlarni ochadi”.
Tovar ayirboshlash hajmini oshirish
2024-yilda O‘zbekiston va Turkmaniston o‘rtasidagi o‘zaro savdo hajmi 926 million AQSh dollarini tashkil etdi. Yangi klaster faoliyat yuritishi orqali bu ko‘rsatkich 2025-yilda 1,5 milliard dollarga yetishi kutilmoqda. Ayniqsa, quyidagi yo‘nalishlarga alohida e’tibor qaratiladi:
-
O‘zbek paxtasi, to‘qimachilik va mevali-sabzavot mahsulotlarini eksport qilish;
-
Turkman neft mahsulotlari, azot o‘g‘itlari va to‘qimachilik mahsulotlarini import qilish;
-
Klaster sanoat hududida qo‘shma korxonalarni rivojlantirish.
Ekologik va raqamli yondashuv
Loyiha barqaror rivojlanish tamoyillari asosida amalga oshirilmoqda. Ob’ektlarda quyosh panellari o‘rnatilgan, “yashil logistika” va “aqlli ombor” tizimlari joriy etilgan. Shuningdek, ikki davlat bojxona tizimlari uchun yagona raqamli platforma ilk bor joriy etildi, bu esa byurokratik jarayonlarni 2–3 barobar tezlashtiradi.
Raxbariyat fikri
“Bu klaster chegara bilmas hamkorlik orqali Markaziy Osiyo davlatlari qanday sinergiya effekti yarata olishini ko‘rsatadi”, — dedi O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev loyiha ochilishida videokonferensiya orqali so‘zga chiqqanida.
Xulosa
O‘zbekiston va Turkmaniston o‘rtasidagi transchegara infratuzilmaviy klaster — bu shunchaki yirik loyiha emas, balki mintaqaviy hamkorlikning yangi bosqichini ifoda etuvchi ramziy qadmdir. U iqtisodiy imkoniyatlarni kengaytiradi, logistika jarayonlarini tezlashtiradi va butun mintaqani yanada bog‘liq holga keltiradi. Yangiliklardan boxabar bo‘ling va O‘zbekistondagi eng muhim o‘zgarishlarni kuzatib boring!
Ko‘p beriladigan savollar (FAQ)
Klaster to‘liq qachon ishga tushadi?
Barcha ob’ektlar 2025-yil iyulida to‘liq quvvat bilan ish boshlashi kutilmoqda.
Klaster O‘zbekiston ichki logistikasiga qanday ta’sir ko‘rsatadi?
Yuk tashish vaqti 30–40% ga qisqaradi va Turkmaniston orqali Kaspiy portlariga chiqish yaxshilanadi.
Qanday kompaniyalar klasterda hamkorlik qilishini e’lon qildi?
UzAuto, Turkmennebit, NavoiAzot hamda qator Xitoy logistik operatorlari shu jumladan.
