Швециянинг Каролин институти мутахассислари аниқлашларича, одамлар билан доимий мулоқотда бўлишни талаб қиладиган касблар 2-тур қандли диабет хавфини оширади.
Қандай касблар хавф гуруҳида?
Қуйидаги соҳалар вакиллари кўпроқ таҳдид остида:
- соғлиқни сақлаш,
- таълим,
- транспорт,
- мижозларга хизмат кўрсатиш,
- меҳмонхона бизнеси,
- ижтимоий ёрдам.
Одатда бу касблар вакиллари беморлар, талабалар, мижозлар ёки йўловчилар билан кун давомида доимий мулоқотда бўлади. Тадқиқотда «Иш, касаллик ва меҳнат бозорида иштирок» номли миллий база маълумотлари таҳлил қилинди, диабетга чалинган ёки унга қарши дори қабул қилганлар таҳлилдан чиқариб ташланди.
Хавфни нималар кучайтиради?
Тадқиқотда иш фаолиятининг уч жиҳати кўриб чиқилди:
- одамлар билан мулоқот даражаси,
- эмоционал юклама,
- иш жойидаги зиддиятлар.
Иштирокчилар ўз ҳафталик мулоқотлари ва стресс даражасини баҳоладилар.
Натижаларга кўра:
- эркаклардан 20%, аёллардан 24% юқори юклама туфайли диабетга чалинган,
- мунтазам зиддиятлар хавфни 15–20% га оширган,
- иш жойида қўллаб-қувватловсиз, юклама юқори бўлган аёлларда касаллик 47% кўпроқ кузатилган.
Сабаби нима?
Одамлар билан ишлаш кўпинча ҳақиқий ҳис-туйғуларни яшириш ва яхши кайфиятни кўрсатишни талаб қилади. Бу эса хроник стресс, кортизол даражасининг ошиши, инсулинга қаршилик ва иммун тизимда бузилишларга олиб келади. Оқибатда — метаболик бузилишлар ва диабет.
Нима қилиш керак?
Олимлар таъкидлайдилар:
- бу соҳада тадқиқотларни давом эттириш керак,
- ходимлар учун ижтимоий қўллаб-қувватлаш тизимларини ривожлантириш,
- стресс ва ёнишдан ҳимоя қилиш бўйича профилактик чоралар кўриш зарур.
