Кеча, 17 август куни, Чирчиқ ҳокимиятининг мурожаатлар каналига Чирчиқдаги Амир Темур кўчаси бўйлаб жойлашган биринчи кун-у тун ишлайдиган кўчада фаолият юритаётган тадбиркорлардан жамоавий мурожаат келиб тушди.
Улар ўз мурожаатларида жуда долзарб ва муҳим масала — кун-у тун ишлайдиган кўчанинг ташқи ёритилиши масаласини кўтарган.
Сўнгги вақтларда Чирчиқда электр таъминоти масаласи анча жиддий тус олгани ҳеч кимга сир эмас. Шаҳарнинг турли ҳудудларида электр энергиясининг мунтазам, деярли ҳар куни ўчирилиши юзасидан аҳоли шикоятлари, албатта, эътиборсиз қолмаяпти. Бироқ муаммо ҳали ҳам сақланиб қолмоқда ва ўз долзарблигини йўқотгани йўқ.
Ва ана шу вазиятда кун-у тун ишлайдиган кўча ҳам чироқсиз қолди.
Нега бу жуда муҳим?
Замонавий шаҳар — бу мураккаб ва ўзаро боғлиқ механизм. Унинг барча қисмлари бир-бири билан уйғун ишлаши керак. Агар механизмнинг бир қисми ишдан чиқса, муаммо аста-секин бошқа соҳаларга ҳам таъсир қила бошлайди.
Кўчаларни тозалаш, чиқиндиларни олиб чиқиш, жамоат жойларини сақлаш, дайди ҳайвонлар билан боғлиқ масалалар, жамоат тартиби ва, албатта, коммунал инфратузилма — сув таъминоти, газ таъминоти ва электр таъминоти. Буларнинг барчаси ягона занжирнинг бўғинларидир.
Шаҳар ҳаётини янги босқичга олиб чиқиш ва биринчи кун-у тун ишлайдиган кўчани ишга тушириш жиддий бюджет маблағлари, ташкилий саъй-ҳаракатлар ва, энг муҳими, шаҳар аҳолисининг иштироки ва ишончини талаб қилди.
Тадбиркорлар янги савдо нуқталарини жиҳозлаш, уларни реклама қилиш ва кун-у тун ишлаш режимига ўтиш учун салмоқли маблағ сарфлади.
Ва бу, албатта, оз маблағ эмас.
Кун-у тун ишлаш қўшимча ходимларни сақлаш, коммунал харажатларнинг ортиши ва бошқа қатор сарф-харажатларни англатади. Шу билан бирга, тунги вақтда ташриф буюрувчилар оқими кундузгидек бўлиши ёки ҳеч бўлмаганда қўшимча харажатларни қоплашга етарли даражада бўлишини ҳеч ким кафолатлай олмайди.
Яъни тадбиркорлик субъектлари янги шаҳар концепциясига ишониб, муайян таваккалчиликни ўз зиммасига олди.
Шунинг учун кўчанинг барқарор ишлаши принципиал аҳамиятга эга.
Биз вазиятни текшириб кўрдик
Гуруҳдаги хабар пайдо бўлганидан сўнг, кечқурун кўчага бориб, вазиятни ўз кўзимиз билан кўришга қарор қилдик.
Кўчада одамлар — сайр қилаётган оилалар, болалар, ёшлар, скутерлар ва ишлаётган объектларга ташриф буюрувчилар кўп бўлишига қарамай, кўча ёритгичлари тўлиқ ўчирилган эди.
Қоронғида кўчада юриш, албатта, ноқулай. Аммо гап фақат қулайлик ҳақида эмас.
Бу — хавфсизлик масаласи ҳам.
Айниқса, гап шаҳар ҳаёти қоронғи тушгандан кейин ҳам давом этиши учун махсус ташкил этилган жой ҳақида кетганда.
Хўш, янги кўчада нима бўляпти?
Мақола эълон қилинаётган пайтда тадбиркорларнинг мурожаатига расмий жавоб келиб тушмаган эди.
Содир бўлаётган ҳолатнинг сабабларини ҳозирча фақат тахмин қилишимиз мумкин.
Шаҳарда кўча ёритилиши муаммоси бир неча йилдан бери муҳокама қилиб келинади. Эҳтимолий сабаблардан бири — кўча ёритилиши учун ажратилган маблағларнинг чеклангани ва кейинчалик тежамкорлик режимига ўтилиши бўлиши мумкин.
Агар ҳақиқатан ҳам шундай бўлса, мантиқий савол туғилади: тунги иқтисодиётни ривожлантиришга ва айрим ҳудудларни кун-у тун ишлаш режимига ўтказишга ҳаракат қилаётган шаҳарда бундай тизим умуман ишлай оладими?
Оддий кўча бир неча соат қоронғида қолишга чидаши мумкин.
Кун-у тун ишлайдиган кўча эса — йўқ.
Чунки кун-у тун ишлайдиган кўчанинг ўзи шаҳар ҳаётининг мутлақо бошқа ритмини назарда тутади.
Бир шестерёнка бошқаларини ҳам ҳаракатга келтиради
Кун-у тун ишлайдиган кўча — кечаси ёпилмасликка қарор қилган бир нечта савдо ёки хизмат кўрсатиш нуқтасидан иборат эмас.
Бу — янги концепция, шаҳар ривожининг янги босқичи.
Одамларнинг ҳаёт тарзи ўзгаради. Тадбиркорлик янги шаклда ривожланади. Янги иш ўринлари пайдо бўлади. Иқтисодий фаоллик ортади. Бу билан бирга маҳаллий бюджетга тушумлар ҳам ошиши мумкин.
Яъни бир шестерёнка бошқаларини ҳам ҳаракатга келтиради.
Аммо бу фақат бутун механизм бир маромда ишлаган тақдирдагина амал қилади.
Агар кечқурун ёритиш ўчирилса, одамлар аста-секин қоронғи тушгандан кейин кўчага чиқишни тўхтатади. Одамлар камайса, тунги ташриф буюрувчилар оқими ҳам пасаяди. Тадбиркорлар зарар билан ишлай бошлайди. Натижада объектлар иш вақтини қисқартиради ёки умуман тунги режимдан воз кечади.
Шунда шаҳар ҳаётининг янги марказига айланиши керак бўлган кўча яна қоронғи тушиши билан бўшаб қолади.
Вақт ўтиши билан эса бу ҳудуд таназзулга юз тутиши ҳам мумкин.
Албатта, бу энг салбий сценарий.
Аммо айнан шунинг учун тадбиркорларнинг мурожаатига жуда жиддий муносабатда бўлиш керак.
Чунки бу шунчаки ўчирилган чироқлар ҳақидаги навбатдаги шикоят бўлмаслиги мумкин.
Бу янги шаҳар концепцияси эски инфратузилмавий муаммолар билан тўқнаш келаётганининг биринчи жиддий огоҳлантириш белгиси бўлиши мумкин.
Агар Чирчиқ ҳақиқатан ҳам ҳаёт қоронғи тушиши билан тўхтаб қолмайдиган замонавий шаҳарга айланишни истаса, кун-у тун ишлайдиган кўча нафақат қоғозда, балки амалда ҳам кун-у тун ишлаши керак.
Энди расмий жавобни кутиш қолади:
Нега Чирчиқдаги биринчи кун-у тун ишлайдиган кўчада чироқлар ўчирилди ва бундай ҳолат яна такрорланмаслиги учун қандай чоралар кўрилади?
