Биз сўрадик — Чат GPT жавоб берди!
Россия-Озарбайжон ишбилармон Эмин Ағаларов ортида турган Sea Breeze Uzbekistan лойиҳаси яқин кунларда фаол қурилиш босқичига ўтади. Чорбоғ сув омбори соҳилида умумий ҳажми тахминан 5 миллиард доллар бўлган йирик мавсумдан ташқари курорт барпо этилади: меҳмонхоналар, виллалар, ресторанлар, савдо ва кўнгилочар зоналар, сув инфратузилмалари режалаштирилган. Лойиҳа Ўзбекистон Ҳукумати томонидан устувор деб эълон қилинди.
Айни пайтда жамоатчилик орасида баҳс ва эътирозлар тўхтагани йўқ: экологик фаоллар, блогерлар ва маҳаллий аҳоли табиат, сув ресурслари ва оддий фуқароларнинг ҳуқуқлари борасида жиддий хавотирлар билдирмоқда. Ҳамма Чорбоғ ҳақида гапирмоқда – аммо келинг, Чирчиқ ҳақида ҳам ўйлаб кўрайлик. Бу лойиҳа шаҳримизга қандай таъсир кўрсатади?
Чирчиқ нима ютиши мумкин?
Аввало, ижобий сценарийларни кўриб чиқайлик. Бу каби йирик сайёҳлик лойиҳаси, бутун сайёҳлар оқими орқали ўтадиган шаҳар сифатида, Чирчиққа муайян фойда келтириши мумкин:
- Инфратузилмани яхшилаш – йўллар, жамоат транспорти, инфратузилма объектлари янгиланиши эҳтимоли бор.
- Иқтисодий фаолликнинг ўсиши – кичик ва ўрта бизнес ривожланиши, иш ўринлари яратилиши: кафе, меҳмонхона, прокат хизматлари.
- Солиқ тушумлари ортиши – бюджети ошган шаҳарда таълим, тиббиёт, ободонлаштириш соҳаларига кўпроқ маблағ ажратилиши мумкин.
- Инвестицион имиж – Чирчиқ “курорт дарвозаси” сифатида танилиши ва янги бизнес ташаббуслари учун жозибали нуқтага айланиши мумкин.
Бироқ бу имкониятлар фақатгина муаммолар ҳал этилиши билан рўёбга чиқади. Акс ҳолда, лойиҳа ижобий эмас, балки салбий оқибатларга олиб келиши мумкин.
Чирчиқ нималардан маҳрум бўлиши мумкин?
Афсуски, бир қанча салбий омиллар бугуннинг ўзидаёқ кўзга ташланмоқда:
🚗 Йўллар юкламаси ортиши
Сайёҳлар оқими ортиши – дегани Чирчиқ йўллари ва кўчалари янада зичлашади. Пробкалар, ҳаво ифлосланиши, йўллар бузилиши – буларнинг барчаси шаҳар аҳолисига салбий таъсир кўрсатади.
🌊 Сув таъминотига хавф
Чирчиқ дариёси ва сув омбори – бутун ҳудуд учун асосий ичимлик сув манбаидир. Қурилиш, фойдаланиш, тўғри тозаламаслик оқибатида сув сифати ва хавфсизлиги таҳдид остида қолиши мумкин.
💸 Нарҳлар ўсиши
Сайёҳлар оқими ортиши билан маҳсулотлар, ижара, хизматлар нархи ҳам ошиб боради. Бугуннинг ўзида Чорбоғдаги дам олиш оддий одамлар учун қиммат ва тақиқланган ҳодисага айланган.
Масалан, пляжга кириш – ўртача 10 доллар, моторли қайиқда сайр – 50–60 доллар, соя ёки ёнғоқ дарахти остида ўтириш учун ҳам тўлаш керак.
🏝 Табиатга бепул кириш чекланиши
Соҳиллар, пляжлар, кўркам жойлар – оғораб, хусусийлашиб кетмоқда. Одамларга табиат бағрида бепул дам олиш имкони қолмаяпти. Бу тенденция Sea Breeze орқали янада кучайиши мумкин.
🗑 Экологияга таъсир
Қурилиш ишлари, дарахтлар кесилиши, чиқиндилар, ифлос сувлар – булар барчаси ҳудуд экотизими ва микроиқлимига салбий таъсир кўрсатади.
Энди нима бўлади?
Лойиҳа амалга ошади – бу аниқ. Лекин Чирчиқ овози эшитиладими? Бу қурилиш – фақат инвесторлар учун эмас, маҳаллий фуқаролар учун ҳам бўлиши керак.
У фақатгина бойлар учун қуриладиган “ўлканинг олди” эмас, балки экологик, ижтимоий ва ахлоқий жиҳатдан масъулиятли лойиҳа бўлиши лозим.
Ҳозир сўзга чиқмасак, ташаббус кўрсатмасак – шаҳримиз тирбанд йўллар, қимматчилик ва сув муаммолари гирдобида қолиши мумкин. Sea Breeze биз учун имкониятга айланиши мумкин. Лекин шу билан бирга ҳаётий хавфга ҳам айланиши мумкин.
